Próchnica zębów jest jedną z najczęstszych chorób jamy ustnej. Choć kojarzymy ją przede wszystkim ze słodyczami i niewłaściwą higieną, w jej rozwoju dużą rolę odgrywają również bakterie obecne w jamie ustnej. Czy oznacza to, że próchnicą można się zarazić od drugiej osoby?
Tak – bakterie odpowiedzialne za rozwój choroby mogą przenosić się wraz ze śliną. Nie oznacza to jednak, że samo ich przeniesienie musi doprowadzić do powstania próchnicy. Znaczenie mają również higiena, dieta, ilość śliny, podatność zębów i czas działania szkodliwych czynników.
Czym jest próchnica zębów?
Próchnica to choroba, w której dochodzi do stopniowego uszkadzania twardych tkanek zęba. Bakterie obecne w płytce nazębnej wykorzystują cukry dostarczane wraz z pożywieniem i wytwarzają kwasy, które obniżają pH w jamie ustnej i przyczyniają się do demineralizacji szkliwa. Z czasem może powstać ubytek wymagający leczenia.
Nieleczona próchnica może postępować coraz głębiej. Początkowo zmiana może nie powodować żadnych dolegliwości, jednak z czasem może pojawić się nadwrażliwość i ból, a przy zaawansowanym procesie również zapalenie miazgi, ropień czy konieczność leczenia kanałowego. W skrajnych przypadkach ząb może nie nadawać się do uratowania.
Czy próchnicą można się zarazić?
Tak. Próchnica jest chorobą zakaźną, a bakterie związane z jej rozwojem mogą być przenoszone przez ślinę. Dotyczy to między innymi bliskiego kontaktu, pocałunków czy korzystania z tych samych sztućców. Szczególne znaczenie ma to w przypadku małych dzieci, u których bakterie próchnicotwórcze mogą zostać przeniesione przez opiekuna.
Warto jednak pamiętać, że nie można „zarazić się ubytkiem”. Przeniesienie bakterii nie oznacza automatycznie, że u drugiej osoby pojawi się próchnica. Do jej rozwoju potrzebne jest współdziałanie kilku czynników, między innymi obecność bakterii, cukrów w diecie, odpowiedniej podatności zębów oraz czasu.
Jak ograniczyć ryzyko próchnicy?
Nie da się całkowicie wyeliminować bakterii z jamy ustnej – i nie jest to potrzebne. Można natomiast ograniczyć warunki sprzyjające rozwojowi próchnicy.
Najważniejsze znaczenie dla przeciwdziałania próchnicy ma:
- regularne szczotkowanie zębów pastą z fluorem,
- dokładne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych,
- ograniczenie częstego spożywania słodyczy i słodzonych napojów,
- picie przede wszystkim wody,
- dbanie o prawidłowe wydzielanie śliny i odpowiednie nawodnienie,
- regularne kontrole stomatologiczne.
W przypadku dzieci warto również unikać nawyków, które ułatwiają przenoszenie bakterii wraz ze śliną – na przykład oblizywania smoczka czy sztućców przed podaniem ich dziecku.
Regularne przeglądy pomagają wykryć próchnicę na początku
Próchnica nie zawsze daje wyraźne objawy. Zmiana może rozwijać się przez pewien czas bez bólu czy nadwrażliwości, dlatego regularny przegląd stomatologiczny pozwala wcześniej zauważyć niepokojące zmiany i odpowiednio zareagować.
Podczas wizyty dentysta ocenia stan zębów i dziąseł oraz w razie potrzeby może zalecić dodatkową diagnostykę. Wczesne wykrycie zmian próchnicowych często pozwala ograniczyć zakres późniejszego leczenia.
Jeśli dawno nie wykonywałeś przeglądu stomatologicznego, warto umówić wizytę i sprawdzić, w jakim stanie są Twoje zęby. Regularna profilaktyka to jeden z prostszych sposobów na ograniczenie ryzyka rozwoju próchnicy.
